حاشیه رویدادهای خبری

نقدی بر تصمیم گیری مدیران اقتصادی از نگاه یک خبرنگار
 
تودیع حسین پرسان از روابط عمومی وزارت بازرگانی
ساعت ٦:٤٢ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۳ آبان ۱۳۸۸ : توسط : کامران نرجه

 

حسین پرسان فومنی  ، نام آشنای روابط عمومی در ایران روز گذشته ( شنبه دوم آبان ١٣٨٨) پس از یک سال و نیم تلاش در مدیریت روابط عمومی وزارت بازرگانی جای خود را به سید علیرضا شجاعی سخنگوی این وزارتخانه و مدیر سابق روابط عمومی سازمان توسعه تجارت ایران داد .

در مراسمی که به منظور تقدیر از خدمات پرسان و معارفه شجاعی با حضور مهدی غضنفری وزیر بازرگانی ، جهاندیده معاون سخنگوی هیات دولت ، اعضای هیات رئیسه انجمن روابط عمومی ایران و شمار زیادی از خبرنگاران رسانه های گروهی و مدیران روابط عمومی سازمانهای وابسته به وزارت بازرگانی برپا شد ، این افتخار که به نمایندگی از جامعه خبرنگاران از زحمات پرسان قدردانی شود ، به من داده شد .

متن زیر مشروح عرایض من در این محفل باشکوه و به یاد ماندنی است که به عنوان حاشیه یک رویداد خبری در این وبلاگ منتشر می شود :

-------------------------------------------------

به نام خدا و با سلام

 پیشاپیش ضمن تبریک فرارسیدن سالروز میلاد امام رضا (ع) از اینکه بنده حقیر را به نمایندگی جامعه  خبرنگاران برای قدردانی از تلاش های متعهدانه آقای پرسان در دوره مدیریت بر روابط عمومی وزارت بازرگانی انتخاب کردید، صمیمانه متشکرم .

من قصد ندارم در زمان کوتاهی که در اختیارم گذاشته شده ، از نقش مهم روابط عمومی در دستیابی سازمانها به توسعه صحبت کنم . چراکه بدیهی است وزارت بازرگانی با دامنه وسیعی از وظایف و اختیارات سازمانی ، از تامین و لجستیک ارزاق عمومی و کالاهای اساسی گرفته تا تنظیم بازار ، مدیریت و ساماندهی شبکه های توزیع و از همه مهمتر تسهیل صادرات غیرنفتی ، بدون رابطه مندی با جامعه مخاطبان و تعامل با افکار عمومی قادر به ایفای تعهدات قانونی خود نیست .

 از طرف دیگر برخلاف رسم معمول مراسم تودیع و معارفه در دستگاههای دولتی ،  تلاش ندارم با مبالغه گویی از عملکرد مدیر سابق یک حوزه  و  با چرب زبانی از برنامه های آینده مدیر جدید تعریف کنم.

عهد کرده بودم تا به عنوان قدیمی ترین خبرنگار این حوزه کمتر نمایندگی همکارانم را در مجالسی از این دست به عهده بگیرم و بیشتر فرصت سخن گفتن و طرح ایده های جدید را برای همکاران جوانتر فراهم کنم .

اما وقتی صحبت از تودیع پرسان به میان آمد ، یک نهیب به خودم زدم که الان وقت سکوت نیست .....  نباید اجازه دهیم تلاشهای این مدافع بی ادعای روابط عمومی مغفول بماند و یا در گرد و خاک جابجایی مسئولیت ها ، به دست فراموشی سپرده بشود .  

امروز دعوت پیشنهاد کنندگان را برای سپاسگزاری و  دفاع از عملکرد پرسان به نمایندگی از جامعه خبرنگاران پذیرفتم  ، چون فکر می کنم تنها کسی که قادر است شهادت بدهد وزارت بازرگانی دیروز با وزارت بازرگانی امروز چه تفاوتهایی کرده ، من هستم .

این محفل  ، مجال مناسبی برایِ بررسی روند تحول در نگرش های ارتباطی وزارت بازرگانی طی سالهای اخیر است وباور دارم  که اگر امروز فرصتی برای سخن گفتن رک و بی پرده با وزیر بازرگانی در اختیار نماینده رسانه های گروهی گذاشته شده ، مرهون زحماتی است که پرسان برای تغییر دیدگاههای سنتی مدیران این دستگاه نسبت به اهمیت افکارعمومی و رسانه های گروهی کشید .

از طرف دیگر تشریح راهبردهای روابط عمومی وزارت بازرگانی در دو سال اخیر ،  تبیین کننده مسیری است که تداوم آن ،  علیرضا شجاعی را به عنوان یک مدیر جوان و پرانرژی در جایگاه فعلی پرسان قرار خواهد داد .

بینش سنتی که قبلا در این وزارتخانه در مورد ارتباط با رسانه ها وجود داشت ، باعث شده بود تا مدیران وزارت بازرگانی در محیطی سترون و بدون آگاهی از خواست ها و نیازهای مردم ، پشت درهای بسته برای حیاتی ترین مسائل اجتماعی و اقتصادی جامعه تصمیم گیری کنند .

 چیرگی دولت در تصدی امور اقتصادی نسبت به سایر بخش ها ، چنان غروری در مدیران دولتی و از جمله مسئولان وزارت بازرگانی ایجاد کرده بود که  علیرغم شعارهایی نظیر  ولت پاسخگو  "   و " دولت مردمی " ، خود را بی نیاز از ارائه گزارش به ولی نعمتان یعنی مردم می دانستند . البته این نقص فقط مختص وزارت بازرگانی نبود و در اغلب بخشهای دولت به وضوح دیده می شد . هنوزهم ویروس سرطانی  مدیران برج عاج نشسته که اعتنایی به افکار عمومی  و رسانه های گروهی ندارند ، در دولت شیوع دارد  !!!

نگاه وزارت بازرگانی به رسانه ها در ادوار گذشته صرفا به عنوان ابزاری برای تبلیغ  و بزرگنمایی عملکردهای کوچک و متاسفانه ارائه گزارشهای بزک شده به جامعه بود . اگر خبرنگاری از دایره این ارتباط  یکسویه خارج می شد و نقش قانونی خود را به عنوان  نماینده افکار عمومی در طرح سئوال  و انتقاد از مدیران وزارت بازرگانی ایفا می کرد ، به عنوان " بیگانه "  ، " غیر خودی " ، " نفوذی " ، " قلم به دست " ، " مساله دار " و نهایتا  " دشمن "  معرفی و از ادامه حضور در  شبکه دریافت اطلاعات رسمی محروم می شد  .

 این توهم امنیتی در وزارت بازرگانی نسبت به خطر توسعه روابط عمومی  و انتقال آزاد اطلاعات  تا آنجا که حافظه شغلی من به یاد دارد ، در 18 سال گذشته  با درجات مختلف  ، کمابیش در دوران وزارت عبدالحسین وهاجی ، یحیی آل اسحاق و محمد شریعتمداری وجود داشت ولی ظرف سالهای اخیر  و به ویژه در نیمه نخست  دوره وزارت مسعود میرکاظمی  به اوج خود رسید و تا جایی پیش رفت که ضرورت محدود سازی رابطه با رسانه های گروهی  یکی از استرات‍ژی های اصلی وزارت بازرگانی شد . 

مدیرانی که از ترس افشای نامدیریتی های خود به میرکاظمی توصیه می کردند از ارتباط با خبرنگاران اجتناب کند و صرفا رابطه خود را با مردم از کانال رسانه ملی و یکی دو خبرگزاری و روزنامه وابسته به دولت برقرار سازد ،  نهایت  سعی خود را برای ایزوله کردن  وزارت بازرگانی  و ممانعت از تعامل با افکار عمومی به خرج دادند تا اینکه  صدای اعتراض بزرگترین نماینده ملت بلند شد و میرکاظمی را به واسطه عدم اطلاع رسانی شفاف از عملکرد دستگاه تحت امر خود  تا مرز استیضاح  پیش برد .

 به اعتراف دکتر غلامحسین الهام سخنگوی دولت نهم در مراسم اختتامیه نخستین جشنواره رسانه و بازرگانی  ، میرکاظمی از پس رهایی از بحران استیضاح که در طول انقلاب در این وزارتخانه بی سابقه بود ، برای رفع مشکل ارتباطی خود با جامعه مخاطبان    " پرسان پرسان گشت  تا به حسین پرسان رسید " .

اما چرا پرسان پرسان ؟  مگر پرسان چه متاع کمیابی  بود و چه طبابتی برای مرض ارتباطی وزارت بازرگانی می کرد که وزیر دادگستری،عضو شورای نگهبان و سخنگوی دولت نهم اینگونه او را معرفی می کند ؟
ویژگیهایی نظیر خاکی بودن و افتادگی ، نجابت و بزرگ منشی ، رفاقت و صمیمیت ، گذشت و خطاپوشی ، یکرنگی و شفافیت  و دهها خصلت انسانی دیگر که در سایر مدیران روابط عمومی دستگاههای دولتی  نایاب است ، به اعتراف تمامی حاضران این جلسه  در وجود پرسان به وفور یافت می شود و همین افتادگی و فروتنی  پرسان سبب شده بود که تا پیش از بروز بحران استیضاح از چشم نزدیک ترین وزیر به خود یعنی مسعود میرکاظمی دور بماند .

میرکاظمی با انتقال پرسان از کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و انتخاب او به عنوان مدیر کل روابط عمومی وزارت بازرگانی به صداقت این ضرب المثل پی برد که :

آب در کوزه و ما تشنه لبان می گشتیم             یار در خانه و ما گرد جهان می گشتیم

پرسان غیر از خصائل مثبت فردی ، سالها در مجموعه وزارت بازرگانی کار کرده بود و مشکلات و چالش های این دستگاه را از نزدیک می شناخت .

پرسان به عنوان  کارشناس ارشد ارتباطات و مدرس این رشته و همچنین  به عنوان دبیرکل انجمن روابط عمومی ایران  و مدیر روابط عمومی چند سازمان بزرگ دولتی و خصوصی با فنون ارتباطات در حد عالی آشنایی داشت و تعامل صمیمانه او با رسانه های گروهی  ، وی را به یکی از اعضای خانواده خبرنگاران مبدل کرده بود .  

 عملکرد پرسان در روابط عمومی وزارت بازگانی سبب شد تا رسانه‌های گروهی در این حوزه  که روزی کانون توطئه قلمداد می شدند به خانه امن تشریک مساعی مدیران تبدیل شوند .

 رسانه های گروهی در این حوزه به واسطه دوره های آموزشی و کانالهای ارتباط آزاد که پرسان بنیان گذار آنها بود ، اینک تنها منتقل‌ کننده اخبار و اطلاعات نیستند و رشد آگاهی‌های تخصصی  نسبت به مسائل حوزه بازرگانی در میان خبرنگاران به حدی افزایش یافته که برخی از رسانه‌ها به منبع تولید اطلاعات برای برنامه‌ریزان و مدیران این وزارتخانه تبدیل شده‌اند.‏

طی دو سال گذشته حمایت های وزارت بازرگانی از فعالیت‌های رسانه‌ای با مکانیزم هایی  نظیر جشنواره رسانه ها  ، راه اندازی شبکه اطلاع رسانی بازرگانی ایران ( شابا)  ، سفرهای خبری ، انتشار گسترده وعادلانه  اطلاعات ، تقویت ضریب انتقاد پذیری در رسانه ها و دهها راهبرد دیگر که مجال تشریح آنها در این فرصت کوتاه نیست  ،  به معنای ایجاد یک باور جدید در این دستگاه دولتی است که از آن می توان به  «رسانه سالاری در وزارت بازرگانی»  یاد کرد.  

آقای غضنفری

فرآیند تغییر " رسانه گریزی " به  " رسانه سالاری "  در اذهان مدیران وزارت بازرگانی  ، جاده سنگلاخی بود که کسی راجز پرسان یارای پیمایش آن نبود و ادامه این مسیر نیز پرسانی دیگر ، با همان ویژگی های شغلی و خصائل فردی می خواهد که در غیر اینصورت دوباره به دوران انحطاط گذشته باز خواهیم گشت و بحران های ارتباطی دامنگیر وزارت بازرگانی خواهد شد .

از نظر ما خبرنگاران ، پرسان یک فرد نیست که برکنار شدنی یا استعفا کردنی یا جایگزین شدنی باشد .

پرسان یک جریان اصلاحی و تحول خواه در روابط عمومی وزارت بازرگانی است که از بین نمی رود . پرسان یک نهضت پویا و تکامل گرای فرهنگی است تا وزارت بازرگانی به عنوان یک دستگاه خادم ملت در جامعه معرفی شود و مردم نیز به عنوان حامیان برنامه های دولت در بخش بازرگانی ، دوشادوش مدیران این دستگاه قرار گیرند .

مشی فکری وعملی که پرسان در وزارت بازرگانی بنا نهاد، ضامن باور سلامت عملکرد مدیران این دستگاه در اذهان جامعه است و انحراف از آرمانها و معیارهای " پرسانیزم " در روابط عمومی ، برخلاف میثاق خدمت به مردم و عدالت گستری دولت است .   

 هر چند امروز حسین پرسان فومنی که روزی این مدیریت را  از دیگری تحویل گرفت ، بار سنگین مسئولیت را  به مدیری جوانتر و انشااله توانمند تر تحویل می دهد ولی اثری که از او درنوع ارتباطات وزارت بازرگانی برجا مانده ، سبب می شود که تداوم این " پرسانیزم فرهنگی " در شیوه ارتباط شما و معاونینتان با ما به صورت یک مطالبه رسانه ای پیگیری شود .

بررسی اجمالی دیدگاههای خبرنگاران رسانه های گروهی در این حوزه بهترین گواه این ادعاست که علیرضا شجاعی  برای موفقیت دراداره روابط عمومی راهی جز تداوم و تکامل مسیر پرسان ندارد که البته تاکنون به خوبی از عهده همسویی با این جریان برآمده است .

 

علی علوی خبرنگار واحد مرکزی خبر معتقد است :

 بالاترین امتیاز پرسان در روابط عمومی وزارت بازرگانی آشنایی او با فنون ارتباط رسانه ای بود که یک تخصص علمی است .  پرسان  متواضعانه از اشتباهات خود در رابطه با رسانه ها عذرخواهی می کرد  و هیچگاه وارد جریانات حاشیه ای نمی شد .

 

فرشته رفیعی خبرنگار روزنامه ایران نیز می گوید :

حسن خلق ، صداقت  و همیشه در دسترس بودن سه ویژگی بارز پرسان در روابط عمومی وزارت بازرگانی بود .

 محمد حسین مهذب خبرنگار روزنامه کیهان اعتقاد دارد :

ذهنیت خبرنگاران نسبت به روابط عمومی دستگاهها معمولا خوب نیست ولی روابط عمومی بنیاد شده توسط پرسان 3 امتیاز ویژه نسبت به سایر دستگاه های دولتی داشت .

اول آنکه رسانه را می شناخت و برای خبرنگار احترام قائل بود .

دوم جایگاه خود را می دانست و نسبت به وظایف وزارت بازرگانی اشراف کامل داشت .

ودست آخر فروتن و افتاده بود .

 رضا کیمیایی  خبرنگار خبرگزاری فارس هم معتقد است که پرسان روابط عمومی وزارت بازرگانی را از طریق تعامل قوی خود با رسانه ها متحول کرد و خطر دومین استیضاح  میرکاظمی را از بین برد .

سیما راد منش خبرنگار روزنامه جام جم می گوید :

پرسان اقتدار یک مدیرکل روابط عمومی را داشت و توانست به مدیران وزارت بازرگانی بفهماند که برای برقرای رابطه سالم با رسانه ها باید از نظرات کارشناسی او استفاده کنند .

پرسان علاقه داشت روابط وزارت بازرگانی با افکار عمومی را  به عالی ترین سطح ارتقا دهد ولی سیستم بسته این وزارتخانه و نوع نگرش برخی از معاونان وزیر مانع این کار شد .

 خانم خبرنگار از یک خبرگزاری خصوصی می گوید :

موفقیت های پرسان در ایجاد نگرش مثبت ارتباطی در وزارت بازرگانی کمتر از میزان تلاش او بود . پرسان به این باور رسید که کار کردن برای سیستم های بسته و امنیتی بی فایده است .

دانش پورشفیع خبرنگار روزنامه وطن امروز با اشاره به سوابق  درخشان مدیریتی پرسان در دستگاههای مختلف می گوید : بروز بحران در روابط عمومی ها نشان دهنده ضعف ارتباطی دستگاه ها نیست . هنر مدیرروابط عمومی این است که چگونه تهدیدهای ارتباطی را به فرصت مبدل سازد و پرسان تهدید های ارتباطی در وزارت بازرگانی را  به فرصت بلوغ این دستگاه تبدیل کرد .

حسین کربلایی خبرنگارروزنامه خراسان هم معتقد است : پرسان در کار خود متخصص بود و برای مردم و افکار عمومی اهمیت قائل می شد.

محبوبه فکوری خبرنگار خبرگزاری مهر اعتقاد دارد :

پرسان شخصیتی فرهیخته  ،  رسانه ای  ، متخصص   اما محصور در نظام بروکراتیک وزارت بازرگانی بود

آقای خبرنگار از یک روزنامه بخش خصوصی :

 پرسان در نهادینه کردن اصلاحات خود در وزارت بازرگانی موفق نبود و با رفتن او از این وزارتخانه همه چیز به وضع سابق بازمی گردد.

مریم بهنام راد خبرنگار اکو نیوز :

مدیریت پرسان در روابط عمومی کم نظیر بود . در دوره مدیریت او لازم نبود خبرنگار به دنبال وزارت بازرگانی بدود بلکه این پرسان بود که نسبت به رسانه ها  تمایل به رابطه داشت .

امیر حسین حدیدی خبرنگار روزنامه اقتصاد پویا :

پرسان یعنی زنده شدن ارتباطات در فضای  ترس و پلیسی وزارت بازرگانی .

اگر غضنفری و میرکاظمی فراموش کنند که پرسان چه نقشی در کسب رای اعتماد آنها از مجلس داشت ، بزرگترین جفا را در حق خود روا داشته اند .

آیدین نامغ از روزنامه ابرار اقتصادی:

پرسان با تحمل ناملایمات در وزارت بازرگانی سپر بلای این وزارتخانه شد و مجموعه تحت امر خود را از بحران خارج کرد  . فضای پرتنش وزارت بازرگانی در دوره مدیریت پرسان آرام و کم تنش شد .

محسن بیدی خبرنگار روزنامه جوان:

فروتنی و خاکی بودن ویژگی منحصر به فرد پرسان بود که سبب موفقیت های بعدی او شد .

علی شفاعی خبرنگار روزنامه جهان اقتصاد :

در دوره مدیریت پرسان انسجام خبرنگاران حوزه بیشتر شد و انتقاد های رسانه ای نسبت به عملکرد وزارت بازرگانی جنبه ای سازنده و دوستانه به خود گرفت .

سارا صفاری خبرنگار روزنامه دنیای اقتصاد :

 نکات مثبت مدیریت پرسان به نکات منفی آن می چربد . ارتباط پرسان با رسانه ها یکدست و عادلانه بود .

ملیحه خرده پا از خبرگزاری موج :

نمی توان محدودیت هایی را که  پرسان برای ایجاد رابطه سالم با رسانه داشت فراموش کرد ولی با وجود همه محدودیت ها توانست مواضع وزارت بازرگانی با رسانه ها را مشترک کند .

 سمانه جدیدی از باشگاه خبرنگاران جوان :

پ پرسان : پشیمان از حضور در وزارت بازرگانی

ر پرسان : رئوف و ریزبین

سین پرسان : ساعی و ساده

الف پرسان : آرام وآزاده

نون پرسان : نام آشنا برای خبرنگاران

خانم خبرنگار از یک روزنامه :

پرسان از ابتدا نباید مسئولیت روابط عمومی وزارت بازرگانی را می پذیرفت چرا که مدیران این وزارتخانه تغییر ناپذیرند ...............  نرود میخ آهنین بر سنگ

محمد دوامی خبرنگار روزنامه رسالت :

صداقت ، خاکی بودن ، تخصص و آمادگی برای ارائه خدمت عوامل موفقیت پرسان در ارتباط با رسانه ها بود. پرسان را باید  یکی از بهترین مدیران روابط عمومی در دستگاههای دولتی قلمداد کرد  .

سعیده دادیار خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان :

پرسان مردی از جنس تلاش بود

سروش صاحب فصول از روزنامه جمهوری:

پرسان توانست رابطه تخریب شده میان رسانه ها و وزارت بازرگانی را به سرعت بازسازی کند و اعتماد لازم را برای ادامه همکاری به هر دو گروه بدهد .

 

و اما آخرین نظر

کامران نرجه خبرنگار روزنامه اطلاعات :

آقای پرسان

خوب می دانم که در پشت این چهره همیشه  متبسم ، چه قلب رنجدیده ای دارید . صبر در برابر مشکلات نشانه ایمان مومن است  که  " الله  مع الصابرین  "  .

همکاران شما در رسانه های گروهی زحماتی را که برای تسهیل دسترسی ما به اطلاعات حوزه بازرگانی کشیدید ، فراموش نمی کنند . از اینکه باعث شدید ویرانه های ارتباطی وزارت بازرگانی ساخته بشود و احساس کنیم وزارت بازرگانی خانه ما است ممنونیم.

یک نفس با ما نشستی ، خانه بوی گل گرفت          خانه ات آباد کین ویرانه بوی گل گرفت